Ο της απάτης απαλλαγείς ή Το Κριτικόν (Iasi, 1754)primera traducción al griego moderno de la Primera parte de El Criticón de Baltasar Gracián.
ISSN: 0213-1986
Año de publicación: 2020
Número: 41
Páginas: 243-271
Tipo: Artículo
Otras publicaciones en: Erytheia: Revista de estudios bizantinos y neogriegos
Resumen
La primera traducción al griego moderno de la Primera Parte de El Criticón data de 1754 y se realizó en la corte fanariota de Iasi, capital del principado danubiano de Moldavia. La firma Ioanis Ralis, antiguo Μέγας Στόλνικος en la corte de Konstantinos Mavrokordatos y siguió de verbo ad verbum la traducción francesa de Guillaume de Maunory, L’homme détrompé ou Le Criticon (París: Jacques Collombat, 1696).
Referencias bibliográficas
- AGATI, Χ. (2014), «La romanidad oriental moderna: Un testimonio del papel religioso y polίtico de la elite cristiana helenohablante de Constantinopla en el siglo XVIII», Classica Bolίviana. Revista de la Socίedad Bolivίana de Estudios Clάsicos 6, 171-204.
- ALVAR EZQUERRA, Μ. (2019), «Maunory, Guillaume de (ca. 1640-ante 1705)», en: Μ. Alvar Ezquerra, Biblioteca Virtual de lα Filologίa Española (BVFE):directorio bibliogrάfico de gramάticas, diccionarios, obras de ortografia, ortología, prosodia, métrica, diálogos e historia de lα lengua [https://www.bvfe.es/autor/10209-maunory-guillaume-de.html; consultado el 24.05.2019}.
- ΑΡΓΥΡΟΠ?ΥΛΟΥ, Ρ ·: Τ ΑΜΠΑΚΗ, Α. (2006), «Νεοελληνικός Διαφωτισμός», en:Ισrοpια τωv Ελληvωv, τ. 8: Ο Ελληνισμός υπό ξένη κυριαρχία 1453-1821, Αθήνα:Δομη, pp. 406-441.
- ΑΘΗΝΗ, Στ. (2004), «Η περίπτωση Baltasar Gracian y Morales», en: Τα άφθονα σχήματα ~ου παp~λθόvτος: ζητήσεις rης πολιτισμικής ιστορίας και rης θεωρίας rης λοyοτεχ;ιας: μvημη 'Αλκη Αγγέλου (Πρακτικά Ι' Επιστημονικής Συνάντησης, 3-6 Οκτωβpιον, 2002), Θεσσαλονίκη: University Studio Press, pp. 413-427.
- ΑΘΗΝΗ, Στ. (2010); :ΟΨεις της νεοελληνικής αφηγηματικής πεζογραφίας ηοο-Ι830, Αθήνα: Εθνικο Ιδρυμα Ερευνών, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Ερευνών [Βιβλιοθήκη Ιστορίας των Ιδεών, 7}.
- ΑΘΗΝΗ, Στ.-ΞΟΥΡΙΑΣ, Γ. (2015), Νεοελληνική Γραμματεία, Ι670-Ι830, Αθήνα: ΣΕΑΒ.
- Bibliotheca vivens: The libraries ofNikolaos Mavrokordatos (Ι680-η30).Α reconstruction, Sarris, Κ. (ed.), Wiesbaden: Harrassowitz Verlag, vol. 11 (en prensa)
- BOUCHARD, J. (1974), «Les relations epistolaires de Nicolas Mavrokordatos avec Jean Le Clerc et William Wake», Ο Ερανιστής π, 67-92.
- BOUCHARD, J. (1982), «Nicolas Mavrokordatos et l'aube des Lumieres», Revue des Etudes Sud Est Europeennes 20, 237-240.
- BOUCHARD, J. (2005), «L'aube des Lumieres dans les pays roumains», La Revue Historique Institut de Recherches Nέohelliniques, vol. 11, 31-51.
- BOUCHARD, J. (2006), «Νeοελληνικός Πρώιμος Διαφωτισμός. Ορισμός και περιοδολόγηση», Κ:Πεpιοδικο Κριτικής Λογοτεχνίας και Τεχνών π, Αθήνα: Αλεξάνδρεια.
- CAMARIANO, Ν. (1940), Bt'blioteca Academiei Romάne. Catalogitl Manuscriselor Grecertί, vol. ΙΙ, Bucuresti: Monitorul Oficial si Imprimeriile Statului,Imprimeria Nationala.
- CAMARIANO-CIORAN, A. (1973), «Preciziίri si identificari privind unele traduceri romanesti din greaca (sec. al xvrπ-lea)», Revista de istorie ;i teorie literara 22/2, 274-278.
- CAMARIANO-CIORAN, A. (1974), Les Acadimie.r princieres de Bucarest et de Jassy et leurs professeurs, Thessaloniki: Institute for Balkan Studies.
- CARATASU, Μ. (2004), Catalogul Manuscriselor Grece;ti, vol. ΙΙΙ, Bucuresti: Societatea Romaniί de Studii Neoelene.
- CASTILLO DIDIER, Μ. (1998-1999), «La diglosia en la lengua griega», BFUCh 37,301-327.
- CASTILLO DIDIER, Μ. (2019), Eugenio Vulgaris y La Ilustraciόn griega, Santiago de Chile: Universidad de Chile, Centro de Estudios Griegos, Bizantinos y Neohelenicos "Fotios Malleros".
- COSTER, Α. (1947), Baltasar Graciάn, trad., prόl. y notas de R. del Arco y Garay, Zaragoza: Instίtuciόn Fernando el Catόlico-CSI C [versiόn origίnal «Baltasar Gracian (1601-τ658)», Revue Hispanique 76 (1913) 347-754}.
- Diccionario histόrico de la Compañia de Jesus. Biogrάjico-temάtico, Charles Ε. Ο' Neil Joaquίn Μ. Domίnguez (dirs.), 4 vols., Roma-Madrid: Institutum Historicum Unίversidad Pontificia Comillas, 2001.
- DIMA DRAGAN, C. (1974), «La bibliophilie des Mavrocordato», en: Symposium "L'Epoquephanariote" (π-2, octubre Ι970), Tesalόnica: lnstitute for Balkan Studies, pp. 209-216.
- DIMA DRAGAN, C. (1977), «Biblioteca Mavrocordatilor de la Miiniίstirea Vaciίresti-intre legenda si aclevar», Βίsαίω Ortodoxa Romdna 9-12, Bucuresti.
- DIMA DRAGAN, C. (1979), «Le Siecle d'or de la bibliophilie roumano-grecque (la periode phanariote, 1711-1821)», Δέκατον Διεθνές Συνέδριον Βιβλιοφίλων (Αθήνα, 30 Σεπτεμβpίον-6 Οκτωβρίου Ι977), Αθήνα: Βιβιλάκης, pp. 49-50.
- ΔΗΜΑΡΑΣ, Κ. Θ. (1989), Νεοελληνικός Διαφωτισμός, Αθήνα: Ερμής [Νεοελληνικά Μελετήματα, 2}.
- DINU, Τ. (2007), «Η εικόνα του ηγεμόνας στο Βίο του Κωνσταντίνου Μανpοκοpδάτσν του Πέτρου Δεπάσrα rου Πελοποννησίου», en: Ο ελληνικός κόσμος ανάμεσα στην εποχή τον διαφωτισμού και στον εικοστό αιώνα: πρακτικά τον Γ' Ευρωπαϊκού Συνεδρίου Νεοελληνικών Σπονδών (ΕΕΝΣ) (Βονκονpέστι, 2-4 Ιουνίου 2006), vol. 1, pp. 115-125.
- GAGLIARDI, D. (2014), «Α vueltas con la ineclίta Piedra del parangόn politico», Studia Aurea 8, 387-416.
- GRACIAN, Β. (1931), L'homme dέtrompi ou Le G'riticon, trad. de Guillaume de Maunory, intr. de Adolphe Coster, Paris: Ubrairie Stock.
- GRACIAN, Β. (2016), ΕΙ Critίcόn, ed. crίtica de L. Sanchez Lailla y Jose Ε. Laplana, notas de Μ'. Pilar Cuartero,Jose Ε. Laplana y L. Sanchez Laίlla, 2 vols., Zaragoza: Instituciόn Fernando el Catόlico-Diputaciόn Provincial de Zaragoza.
- HURMUZAKI, Ε. (1909), Documente privitoare !α Istoria Romάnilor. vol. ΧΙΙΙ. Texte Grecesti, Papadopulos-Kerameus, Α. (ed.), Bucarest: Ministerului Cultelor si Instructiei Publice si Ale Academiei Romane.
- IORGA, Ν. (1914), «Pilda bunilor domni dίn trecut fatade scoala romaneasca», Analele Academia Romάna. Memoriile seectiunii istorice 37/2, 77-120.
- IORGA, Ν. (1926), «Stiri nouii despre biblioteca Mavrocordatilor sί despre viean munteneascii in timpul lui Constantin Vodii-Mavrocordat»,Analele Academia Romanii. Memoriile sectiunii istorice,ser.IIΙ, tom. VI, 6.
- ΚΑΡΑΘΑΝΑΣΗ, Α. (1982), Οι Έλληνες Λόγιοι στη Βλαχία, Θεσσαλονίκη: Ι.Μ.Χ.Α.
- ΚΕΧΑΓΙΟΓΛΟΥ, Γ. (1995), «Νεοελληνική αφηγηματική λογοτεχνία και ξένες παραδόσεις. Η ποικιλία των "ανατολικών" και "δυτικών" συμβόλων κατά τον 18ο αιώνα», en: Πρακτικά Α' Διεθνούς Συνεδρίου Συγκριτικής Γραμματολογίας. Σχέσεις της ελληνικής με τις ςένες λογοτεχνίες (28 Νοεμβρίου-1 Δεκεμβρίου 1991), Αθήνα: Δόμος, pp. 67-83.
- ΚΕΧΑΓΙΟΓΛΟΥ, Γ. (2007), Μιχαήλ Τσερβάντες, Ο επιτήδειος ευγενής δον Κισότης της Μάντσας. Ηπρώτη γνωστή ελληνική μετάφραση, Γ. Κεχαγιόγλου και Α. Ταμπάκη (εισαγωγή), Γ. Κεχαγιόγλου (κείμενο, γλωσσάρι & πίνακας κύριων ονομάτων), Αθήνα: Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Ερευνών, vol. 99.
- ΚΕΧΑΓΙΟΓΛΟΥ, Γ. (ed.) (2001), Πεζογραφική Ανθολογία. Αφηγηματικός γραπτός λόγος: «Από τη Γαλλική Επανάσταση ως τη δημιουργία του ελληνικού κράτους», τ. Β', Θεσσαλονίκη: Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών
- KITROMILIDES, Ρ. Μ. (2013), Enlightenment andRevolution. The Makingof Modern Greece, Harvard: UP.
- KITROMILIDES, Ρ. Μ. (2016), «The Enlightenment and the Orthodoxworld: historiographical and theoretical challenges», en: Paschalis Μ. Kitromilides (ed.), Enlightenment and Religion in the Orthodox World, Oxford: Voltaire Foundation {Oxford University Studies ίη the Enlightenment}, pp. 5-16.
- ΚΡΙΑΡΑΣ, Ε. (1954), «Γαβριήλ Καλλονάς, μεταφραστής έργων του Locke και του Gracian», Ελληνικά 13, 294-314.
- LITZICA, C. (1909), BibliotecaAcademiei Romane. Catalogul Manuscriptelor Grecestί, vol. Ι, Bucure~ti: Edψunea Academiei Romane, Instit. de Arte Grafice «CAROL GOBL» S-r Ι. St. Rasidescu, vol. Ι.
- LOΡΕΖ VILLALBA, Μ. (2001), «Las ensefianzas de la Ilustraciόn Neogriega», Erytheia 22, 213-228.
- MACKRIDGE, Ρ. (2013), Γλώσσα και εθνική ταυτότητα στην Ελλάδα, η66-1976, Γ. Κονδύλης (μτφρ.), Αθήνα: Πατάκης.
- MAKRIDES, V. (2016), «The Enlightenment ίη the Greek Orthodox East: Appropriation, Dilemmas, Ambiguities», en: Paschalis Μ. Kitromilides (ed.), Enlightenment and Religion in the Orthodox World, Oxford: Voltaire Foundation {Oxford University Studies ίη the Enlightenment}, pp. 17-37,
- MARIN CASAL, G. (2010), «Tras las huellas griegas de Don Quijote en sus andanzas por Bucarest, Esmirna, Trieste, Constantinopla, Nueva York y Atenas», Bulletin of the Cervantes Society of América 30. 1, 4 7-86.
- ΜΑΥΡΕΛΟΣ, Ν. (2007), «Νικόλαου Μαυροκορδάτου, Φιλοθέου Πάρεργα: Η μυθοπλαστική εγκυκλοπαίδεια ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση», en: Κ. Dimadis (ed.), The Hellenic world between the Enlightenment Era and the 20th century. Acts of the ΙΙ Ι International Conference of the European Society of Modern Greek Studies (Bucharest,June 2-4, 2006), vol. Α, Athens: Ellinika Grammata,pp. 99-113 http://www.eenscongress.eu/?maiin___page=1&main_lang=de&eensCongress_cmd=showPaper&eensCongress_id=28
- ΜΑΥΡΕΛΟΣ, Ν. (2014), «"Πάρεργον", "Παίγνιον" και "Διηγηματική εγκυκλοπαίδεια": Ο "ναρκισσισμός" της νεοελληνικής δημιουργικής πεζογραφίας ως όχημα της πρώιμης νεοτερικότητας (1716-1866)», en: Πρακτικά του Ε' Συνεδρίου της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Νεοελληνικών Σπουδών με Θέμα: «Συνέχειες, ασυνέχειες, ρήςεις στον ελληνικό κόσμο (1204-2014)" (Θεσσαλονίκη 2-5 Οκτωβρίου 2014), τ. 2,Athens: European Society of Modern Greek Studies, pp. 581-597. http://www.eens.org/EENS_congresses/2014/ mavrelos_nikos.pdf
- ΜΑΥΡΕΛΟΣ, Ν. (2016), «Η Επαρχία της Ανυπάρκτου». Είδη, διακείμενα, γλώσσα και νεοτερική ιδεολογία στην Αληθή Ηστορία («Ανώνυμος του η89»), Αθήνα: Σοκόλης.
- ΜΑΥΡΕΛΟΣ, Ν. (2017), «Η "ναρκισσιστική αφήγηση" της πρώιμης νεοτερικότητας και η περιοδολόγηση της ελληνικής δημιουργικής πεζογραφίας», en: Πρακτικά 8ου Συνεδρίου Μεταπτυχιακών Φοιτητών και Υποψηφίων Διδακτόρων του τμήματος Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (8-10 Ιουλίου 2015), τ. Α'-Βυζαντινή Φιλολογία, Νεοελληνική Φιλολογία, Αθήνα, pp. 123-140.
- MAVRELOS, Ν. (2011), «Les Loisirs de Philothέe de Nicolas Mavrokordatos. Le dialogue des genres dans une "espece de roman" et le jeu entre la fonction ludique et serieuse», Revue des Etudes Neo-Hellέniques, nouvelle serie 7, 59-79.
- MAVROKORDATOS, Ν. (2017), Φιλοθέου Πάρεργα, ed. de J. Bouchard, prol. de Κ. Th. Dimaras, trad. de Κ. Chatzopoulos, Αθήνα: Δήμος Φιλοθέης Ψυχικού, Ενορία Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Νέου Ψυχικού.
- ΜΕΓΑΣ, Α. Ε. (1925), Ιστορία του γλωσσικού ζητήματος. Μέρος Α': Αιώνες γλωσσικών αλλοιώσεων ήτοι πρώται αρχαί και πορεία της yραφομένης Νεοελληνικής Γλώσσης (Joo π.Χ.-η50 μ.Χ.), Αθήνα: Ι. Δ. Κολλάρος & Σια.
- ΜΕΓΑΣ, Α. Ε.(1927), Ιστορία του γλωσσικού ζητήματος. Μέρος Β ': Αιώνες γλωσσικών συζητήσεων(1750-1926), Αθήνα: Ι. Δ. Κολλάρος & Σια.
- MIH0RDEA, V. (1941), «Biblioteca domneasca a Mavrocordatilor. Contributii la istoricul ei», Analele Academiei Romane. Memoriile Sectiunii istorice, ser. ΙΙΙ tom. ΧΧΙΙ, 16, 359-371.
- MYR0GIANNIS, Str. (2012), The Emergence of α Greek Identity (1700-1821), Cambridge: Cambridge Scholars Publishing.
- ΜΥΣΤΑΚΙΔΗΣ, Β. Α. (1928), «Οι Ράλ(λ)αι», Επετηpίς Εταιρείας Βυζαντινών Σπουδών 5, 257-282.
- OMATOS, Ο. (2006), «"Οι τύχες του Δον Κισσότη" en un nuevo manuscrito del siglo ΧΙΧ», Erytheia 27, 167-185.
- PAJARES lNFANTE, Ε. (1996), «La teorίa de la traducciόn en el siglo XVIII», Livius 8, 165-174.
- ΡAPACOSTEA-DANIELOPOLOU, C.(1974), «Manuscrits italo-grecs de la bibliotheque de l'Academie de la Republique Socialiste de Roumanie», Ο Ερανιστής π, 125-136.
- ΡAPACOSTEA-DANIELOPOLOU, C (1990), «Preoccupations livresques de Scarlat Mavrocordat dans un manuscrit de l'Academie Roumaine», Revue des Etudes Sud-Est Europeennes 28, 29-37.
- ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ-ΚΕΡΑΜΕΥΣ, Α. (1909), «Δύο κατάλογοι ελληνικών κωδίκων εν Κωνσταντινουπόλει. Της Μεγάλης του Γένους Σχολής και του Ζωγραφείου», Bulletin de l'Institute Archiologique Russe α Constantinople 14, 33-85.
- ΠΕΧΛΙΒΑΝΟΣ, Μ. (2010), «Ο ελλαδικός δημοτικισμός», en: Ιστορία της ελληνικής γλώσσας, Μ. Ζ. Κοπιδάκης (επιμ.), Αθήνα: ΜΙΕΤ, pp. 228-229.
- PIPPIDI, Α. (1974), «Mysticisme et rationalisme au Phanar: le cas de Daniel de Fonseca», The GleanerII, 175-196.
- PIPPIDI, Α. (1997), «Manuscritos bizantinos de la biblioteca de los Mavrocordato», en: Ρ. Badenas-A. Bravo- Ι. Perez (eds.), Επίγειος Ουρανός. Εl cielo en Ια tierra. Estudios sobre el monasterio bizantino, Madrid:CSIC {Nueva Roma 3}, pp. 331-340.
- PISSIS, Ν. (2020), «La bibliotheque princiere de Nicolas Mavrokordatos: pratiques de collection et de lecture», en: Α. Binggeli-M. Cassin-M. Detoraki-A. Lampadaridi (dirs.), Bibliotheques grecques dans l'empire ottoman, Turnhout: Brepols.
- ΡΟΥΣΣΟΣ-ΜΗΛΙΔΩΝΗΣ, Μ. (1989), «Αποστολή Ιησουϊτών στη Μακεδονία το 170 και 180 αιώνα», Μακεδονικά 27/1, 32-62.
- SAEZ RIVERA, D. (2015), «L 'homme detrompe ο la primera traducciόn de ΕΙ Criticόn al frances, por el gramatico Maunory finales del siglo XVII», Rivista Internazionale di tecnica della traduzione 17, 61-90. 270
- ΤΑΒΑΚΙ, Α. (1997), «Ideas y teorίas sobre la traducciόn en el ambito griego delsiglo XVIII», Trans 2, 55-63.
- ΤΑΜΠΆΚΗ, Α. (2001), «Χειρόγραφες μεταφράσεις του Διαφωτισμού. Η πρόσληψη των δυτικοευρωπαϊκών λογοτεχνικών ειδών», Σύyκpιση/Comparaison 12, 7-28.
- ΤΑΜΠΆΚΗ, Α. (2007a), «Πρώιμη πρόσληψη του Δον Κιχώτη στα ελληνικά γράμματα: η συμβολή των Φαναριωτών», en: Ο ελληνικός κόσμος ανάμεσα στην εποχή του διαφωτισμού και στον εικοστό αιώνα: πρακτικά του Γ' Ευρωπαϊκού Συνεδρίου Νεοελληνικών Σπουδών (Βουκουρέστι, 2-4 Ιουνίου 2006), Κωνσταντίνος Α. Δημάδης(επιμ.), Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα, vol. Ι, pp. 187-200.
- ΤΑΜΠΆΚΗ, Α.(2007b), «Νεοελληνικός διαφωτισμός: η διαμεσολάβηση του μεταφραστικού εγχειρήματος», en: Ιωσήφ Βιβιλάκης (επιμ.), Στέφανος: τιμητική πpοσφοpά στον Βάλτερ Πούχνεp, Αθήνα: Ergo, pp. 1255-1267.
- VV.AA. (1990), Ιστορία του Ελληνικού έθνους, τ. ΙΒ', Αθήνα: Εκδοτική Αθηνών.
- YLLERA, Α. (1991), «Cuando los traductores desean ser traidores», en: Μ." Luisa Donaire-Fr. Lafarga (eds.), Traducciόn y adaptaciόn cultural: España-Francia, Oviedo: Univ. de Oviedo, pp. 639-655